Koncert Symfoniczny

8 października 2010 /Pt/,godz.19:00
200.ROCZNICA URODZIN ROBERTA SCHUMANNA
wykonawcy:
Orkiestra Symfoniczna Filhramonii Warmińsko-Mazurskiej
Czesław Grabowski - dyrygent
Denis Proshayev - fortepian (Ukraina)
program:
Piotr Czajkowski - Koncert fortepianowy b-moll op.23
Robert Schumann - I Symfonia B-dur op.38 "Wiosenna"

Czesław Grabowski
Dyrygent, kompozytor - urodzony w 1946 r. w Sosnowcu. Studiował kompozycję i dyrygenturę w PWSM w Katowicach. Autor wielu utworów symfonicznych, kameralnych i chóralnych, wykonywanych zarówno w kraju i za granicą. Jako dyrygent współpracuje z wieloma orkiestrami polskimi i zagranicznymi, wykonując muzykę oratoryjną, symfoniczną, operową i popularną. Koncertował m.in. w Danii, Hiszpanii, Holandii, Niemczech, na Ukrainie, w Białorusi i we Włoszech. Występuje z największymi solistami polskimi i zagranicznymi. Od 1986 jest Dyrektorem Naczelnym i Artystycznym Filharmonii Zielonogórskiej im. Tadeusza Bairda, a także dyrektorem dorocznych imprez muzycznych : Festiwalu Smyczkowego "Mistrzowie polskiej wiolinistyki" i Międzynarodowego Festiwalu "Wschód - Zachód" w Zielonej Górze.
Denys Proshayev
Denys Proshayev, pianista/dyrygent
Laureat 1. nagrody w Międzynarodowym Konkursie Muzycznym ARD w 2002 roku
Denys Proshayev urodził się w 1978 r. w Brześciu na Białorusi. Studiował w Akademii Muzycznej w Kijowie na Ukrainie pod kierunkiem I. Lipatovej, uzyskując dyplom w roku 1988. Studia pianistyczne kontynuował w Hochschule für Musik und Theater w Hanowerze, pod kierunkiem prof. Vladimira Kraineva, jednocześnie studiując dyrygenturę w klasie prof. Eiji Oue, prof. Martina Braußa i prof. Romana Kofmana.
Denys Proshayev jest laureatem wielu międzynarodowych konkursów pianistycznych, takich jak konkurs im. Clary Haskil w Vevey, Europejskiego Konkursu Pianistycznego w Bremie (2. nagroda), czy Concorso Pianistico Ettore Pozzoli. Punktem zwrotnym w jego karierze stał się Międzynarodowy Konkurs Muzyczny ARD w 2002 r., na którym zdobył zarówno Pierwszą Nagrodę, jak i Nagrodę Publiczności. W roku 2002 został również stypendystą Yamaha Music Foundation of Europe.
Denys Proshayev występował z recitalami i koncertami muzyki kameralnej przede wszystkim w Niemczech, Austrii, Francji, we Włoszech, na Ukrainie i w USA. Koncertował z orkiestrami Filharmonii Czeskiej, Filharmonii Monachijskiej, Leipzig Radio, Duńskiego Radia Narodowego, Opery Frankfurckiej, Stuttgart Radio oraz wieloma innymi.
więcej informacji>>
Opis :
Piotr Czajkowski (1840-1893) jest nie tylko największym rosyjskim kompozytorem drugiej połowy XIX stulecia, lecz także jednym z najważniejszych europejskich twórców tej epoki. Stała obecność jego dzieł w programach koncertowych, popularność jaką muzyka Czajkowskiego cieszy się na całym świecie, szacunek melomanów i uznanie profesjonalnych muzyków – to zjawiska, które znakomicie świadczą o miejscu tej twórczości w kulturalnym dorobku epoki romantyzmu. Jego zaliczana do epoki schyłkowego romantyzmu twórczość łączy bogactwo emocji, lirycznych nastrojów i patetycznej egzaltacji typowej dla zachodnioeuropejskiego postromantyzmu z przejawiającymi się we wszystkich niemal utworach wpływami muzyki rosyjskiej. Znaczenie Piotra Czajkowskiego w historii muzyki opiera się na połączeniu europejskiej kultury muzycznej i tradycji rosyjskiej, co stało się możliwe dzięki znakomitemu opanowaniu warsztatu kompozytorskiego, instynktownemu wyczuciu formy i bezpośredniości muzycznego wyrazu. Sławę zdobył przede wszystkim jako twórca muzyki scenicznej. Dwie z dziesięciu jego oper Eugeniusz Oniegin (1878), Dama Pikowa (1890) oraz trzy balety Jezioro łabędzie (1876), Śpiąca królewna (1889) i Dziadek do orzechów (1892) zyskały mu sławę na całym świecie, jednak dopiero kompozycje instrumentalne, przede wszystkim 6 symfonii, koncerty fortepianowe i skrzypcowy, Symfonia „Manfred” i 4 suity orkiestrowe zadecydowały o wyjątkowej pozycji Piotra Czajkowskiego. Rzadziej natomiast pamięta się o znakomitej kameralistyce, miniaturach fortepianowych i pieśniach, czy wreszcie o kompozycjach chóralnych. Przyczyną takiego jednostronnego odbioru dzieł Czajkowskiego jest charakter tej twórczości. Zbyt często postrzega się jako twórcę kosmopolitycznego. W przypadku wielu oper nieznajomość historii kultury rosyjskiej może być barierą trudną do pokonania, o czym może świadczyć powszechne zainteresowanie bogatą twórczością symfoniczną lub o wiele bardziej uniwersalnymi baletami. Do dzieł, które zajmują uprzywilejowane miejsce w muzyce XIX stulecia należy bez wątpienia skomponowany w 1874 roku I Koncert fortepianowy b-moll op. 23. W przejrzystej trzyczęściowej formie tego koncertu można odnaleźć wszystkie cechy charakterystyczne muzyki Piotra Czajkowskiego. Dzieło cechuje symfonizm i wirtuozeria – każdy element muzycznej narracji służy pogłębieniu dramaturgii i silniejszemu nasyceniu akcji muzycznej treścią. Charakterystyczny, patetyczny wstęp do Allegro con spirito jest wizytówką emocjonalizmu cechującego całość. Ekspresyjne allegro sonatowe twórca oparł na wyrazistym kontraście tematycznym ale w już przetworzeniu wprowadził szereg myśli pobocznych, co podkreśla uprzywilejowanie pierwszej części. Środkowe Andantino semplice, dzięki formie repryzowej oraz kantylenowej melodyce nawiązuje do pieśni. Nawiązanie do popularnej piosenki francuskiej wzmacnia pogodny Dzięki dużej intensywności ta liryczna wypowiedź staje się przeciwwagą części pierwszej. W finałowym Allegro con fuoco nastroje pierwszych dwu części wzmacniają się wzajemnie i splatają w żywiołowym, tanecznym rondzie, w którym można także odnaleźć reminiscencje beethovenowskich finałów, aby przerodzić się w radosny i wzniosły hymn wieńczący ten wyjątkowy koncert. Jest to prawdopodobnie najczęściej wykonywane dzieło Czajkowskiego i najbardziej chyba znany koncert na fortepian i orkiestrę jaki kiedykolwiek skomponowano. Aż trudno uwierzyć, że moskiewski wirtuoz Mikołaj Rubinstein odmówił wykonania, twierdząc, że utwór jest banalny i źle skomponowany. Prawykonania koncertu dokonał Hans von Bülow 10 miesięcy później, 25 października 1875 roku w Bostonie.
Robert Schumann (1810-1856) – jeden z największych niemieckich romantyków, orędownik nowej muzyki, koncertujący pianista, entuzjasta romantycznej idei przeniesienia poezji w świat dźwięków, nie od razu odkrył w sobie powołanie kompozytorskie. Jakkolwiek jednak długo poszukiwał swego przeznaczenia, angażując się w życie muzyczne najpierw jako publicysta, była to perspektywa najbardziej naturalna. Jako syn wydawcy, od dziecka wyrastał w środowisku artystycznym obcując na co dzień z muzyką, literaturą i sztuką. Początkowo studiował prawo w Lipsku i Heidelbergu (1828-1830), próbował swych sił jako poeta, działał jako krytyk muzyczny, koncertował. W 1834 roku założył Neue Zeitschrift für Musik – czasopismo muzyczne ukazujące się nieprzerwanie do chwili obecnej. Wspólnikiem był jego nauczyciel Friedrich Wieck, z którego córką Clarą Robert Schumann się ożenił – wbrew woli teścia. W 1844 roku zorganizował wielkie tournée po Rosji a trzy lata później podróże koncertowe do Pragi i Wiednia. W latach 1850-1853 pełnił funkcję Miejskiego Dyrektora Muzycznego w Düsseldorfie. Choroba nerwowa skłoniła go do próby samobójczej. Kompozytor rzucił się do Renu. Uratowany, dwa ostatnie lata życia spędził w odosobnieniu w Endenich pod Bonn. Jego twórczość kompozytorską można podzielić na trzy główne obszary. Największą część jego dorobku stanowi muzyka fortepianowa. Od roku 1832 do 1840 komponował niemal wyłącznie na fortepian. Spośród kilkudziesięciu kompozycji fortepianowych największą popularnością cieszą się: I Sonata fis-moll, 12 Etiud symfonicznych, cykle programowe Karnawał, Sceny dziecięce, Sceny leśne, dwa opusy Utworów fantastycznych, Noveletty. 35 opusów miniatur fortepianowych sprawia, że podobnie jak Chopin, określany jest Schumann mianem „poety fortepianu”. Drugi niezwykle ważny obszar stanowią pieśni. Cenione są zwłaszcza cykle Miłość poety do słów Heinricha Heinego oraz Miłość i życie kobiety do wierszy Adelberta von Chamisso. Trzeci ważny obszar wypełniają dzieła orkiestrowe – koncerty skrzypcowy, wiolonczelowy i fortepianowy, uwertury i cztery symfonie. Jako symfonik Robert Schumann zachował liryczny charakter, kojarzony przez wielu z jego muzyką fortepianową. I Symfonia B-dur „Wiosenna” op. 38 jest świadectwem owego wychodzenia poza dotychczasowe doświadczenia ale też niezwykle osobistą próbą oddania w muzyce szczęścia jakim podczas pisania utworu cieszył się kompozytor. Utwór powstał w najszczęśliwszym okresie życia, w pierwszym roku małżeństwa z Clarą Wieck, kiedy młody kompozytor odniósł już pierwsze poważne sukcesy i mimo młodego wieku cieszył się szacunkiem środowiska oraz przyjaźnią najwybitniejszych twórców. Już jesienią 1840 zachęcany przez młodą żonę próbował komponować na orkiestrę. Pierwsze próby nie zadowoliły muzyka i dopiero w końcu stycznia zasiadł do pracy aby w ciągu czterech dni naszkicować a na początku lutego 1841 roku dokończyć swą pierwszą symfonię. 31 marca 1841 roku Felix Mendelssohn-Bartholdy z orkiestrą Gewandhaus poprowadził jej premierowe wykonanie. Początkowo miała to być symfonia programowa, a kolejne części miały nosić tytuły sugerujące ich ilustracyjny charakter. W końcu kompozytor z nich zrezygnował, pozostawiając jedynie tytuł „Wiosenna”, który można rozumieć szerzej niż tylko sugestię programowej zawartości. W późniejszej korespondencji sugerował by ów wiosenny charakter zachować przede wszystkim w warstwie emocjonalnej dzieła. Clara w swych pamiętnikach stwierdziła, że decydującą inspiracją były wiersze Adolpha Boettgera. Pierwsza część Allegro molto vivace poprzedzona majestatycznym wstępem, można traktować jako uniwersalny obraz wiosny albo procesu ożywania, przebudzenia i wzrastania. Liryczny temat w części pierwszej pojawia się jako idylliczny kontrast wobec żywego tematu głównego i dopiero w części drugiej pojawia się znacząca zmiana nastroju. Skomponowane w tonacji Es-dur Larghetto łączy elementy nokturnu i niektórych fortepianowych miniatur Schumanna. Oryginalną budowę ma część trzecia Molto vivace, oparta na kontrastujących tematach z dwiema triami. Ta skrząca się pomysłami część przykuwa uwagę, zaskakuje nieoczekiwanymi zwrotami i fascynuje odwagą z jaką młody kompozytor poczyna sobie z formą scherza. Wieńczące dzieło Allegro animato, zamknięte w formie sonatowej dążenie do pełnego rozkwitu i ożywienia świadczy, że pod względem formalnym młody kompozytor znajdował się pod wpływem Beethovena.
Opisy - Krzysztof D.Szatrawski
